Zmiany w L4 w 2026 roku – co wolno pracownikowi, co może sprawdzić ZUS i kiedy można stracić zasiłek.

Zmiany w L4 w 2026 roku – co wolno pracownikowi, co może sprawdzić ZUS i kiedy można stracić zasiłek.

Od kwietnia 2026 r., zaczęły obowiązywać nowe regulacje dotyczące wykorzystywania zwolnień od pracy oraz kontroli prowadzonych przez ZUS i uprawnionych płatników składek.

Najważniejsza zmiana polega na tym, że ustawodawca doprecyzował pojęcia, które do tej pory budziły wiele sporów. Nadal obowiązuje zasada, że osoba przebywająca na L4 może stracić prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia, jeżeli wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia. Jednak od 13 kwietnia 2026 r. przepisy wyraźniej wskazują, co mieści się w tych pojęciach.

ZUS wyjaśnia, że praca zarobkowa to każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania. Jednocześnie ustawodawca wyłączył z tego pojęcia tzw. czynności incydentalne, czyli pojedyncze, wyjątkowe działania wymagane przez istotne okoliczności. ZUS jako przykłady takich czynności wskazuje m.in. podpisanie pilnego dokumentu albo jednorazowe opłacenie faktury, przy czym taka sytuacja nie może wynikać z polecenia pracodawcy.

Nowe przepisy wyjaśniają też, czym jest aktywność niezgodna z celem zwolnienia. Są to działania, które utrudniają albo wydłużają leczenie lub rekonwalescencję. Jednocześnie ustawodawca zastrzegł, że nie zalicza się do nich zwykłych czynności dnia codziennego ani wspomnianych czynności incydentalnych. To istotna zmiana praktyczna, bo wcześniej właśnie wokół takich codziennych zachowań powstawało najwięcej wątpliwości.

---

W praktyce oznacza to, że samo wyjście po podstawowe zakupy, odbiór dziecka czy załatwienie pilnej, jednostkowej sprawy nie musi jeszcze oznaczać utraty świadczenia. Nadal jednak kluczowe pozostaje to, czy zachowanie osoby na L4 nie stoi w sprzeczności z celem zwolnienia i nie zakłóca procesu leczenia. Zmiany objęły również kontrolę zwolnień lekarskich. Kontrole nadal mogą prowadzić ZUS oraz uprawnieni płatnicy składek, a przepisy wyraźnie wskazują, że dotyczą one nie tylko zwolnień z powodu choroby, lecz także zwolnień związanych z koniecznością opieki nad chorym członkiem rodziny. Ustawa przesądza także, że wątpliwości co do tego, czy zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z celem, rozstrzyga właściwa jednostka organizacyjna ZUS, w razie potrzeby zasięgając opinii lekarza wystawiającego zwolnienie lub lekarza orzecznika.

Dla pracowników ważne jest też to, że z kontroli powinien zostać sporządzony protokół zawierający ustalenia, a osoba kontrolowana może wnieść do niego zastrzeżenia w terminie 7 dni. Ostatecznie to ZUS rozstrzyga o prawie do zasiłku w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do sądu.

Warto też wiedzieć, że część dalszych zmian została odroczona i ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. ZUS wskazuje tu m.in. możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy przy jednoczesnym korzystaniu ze zwolnienia lekarskiego dotyczącego innego tytułu, jeśli pozwala na to rodzaj pracy. To jednak jeszcze nie jest reguła obowiązująca od kwietnia 2026 r.

Co dotychczasowe zmiany oznaczają w praktyce?

Dla pracowników najważniejsze są trzy wnioski. Po pierwsze, nie każde wyjście z domu ani nie każda pojedyncza czynność w czasie L4 oznacza naruszenie przepisów. Po drugie, nadal niedozwolone pozostaje wykonywanie pracy zarobkowej podczas zwolnienia, poza incydentalnymi czynnościami jak np. odpowiedź na maila czy opłacenie faktury. Po trzecie, w razie kontroli liczy się nie tylko sam fakt podjęcia określonej czynności, lecz także jej charakter, cel i wpływ na leczenie.