Pomoc materialna dla studentów z niepełnosprawnościami

System pomocy materialnej na uczelniach w Polsce reguluje ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Każda uczelnia może też dodatkowo ustalać własne zasady w regulaminie pomocy materialnej.

Formy wsparcia oferowane przez uczelnie to:

1. Stypendium socjalne - przyznawane studentom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Wysokość stypendium zależy od dochodu na osobę w rodzinie i może być zwiększona w przypadku trudnej sytuacji życiowej.

2. Stypendium dla osób z niepełnosprawnościami - przysługuje studentom z orzeczeniem o niepełnosprawności, niezależnie od dochodów.

3. Stypendium rektora dla najlepszych studentów - najbardziej prestiżowe z uczelnianych stypendiów – przyznawane za bardzo dobre wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe, sportowe lub artystyczne.

4. Zapomoga - jednorazowe wsparcie finansowe dla studentów, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej (np. choroba, śmierć członka rodziny, wypadek).

Dziś omówimy formę wsparcia jaką jest stypendium dla osób z niepełnosprawnościami.

Stypendium dla osób z niepełnosprawnościami jest urzeczywistnieniem myśli konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej oraz zakazu dyskryminacji. Państwo jest bowiem zobowiązane do podejmowania działań wyrównujących szanse grup zagrożonych marginalizacją. W tym kontekście stypendium dla osób z niepełnosprawnościami nie powinno być postrzegane jako przywilej, lecz jako forma kompensaty za ograniczenia wynikające z niepełnosprawności – zarówno w dostępie do edukacji, jak i możliwości pełnego uczestnictwa w życiu akademickim.

Zgodnie z przepisami, każda osoba posiadająca aktualne orzeczenie o niepełnosprawności (niezależnie od jej stopnia) może ubiegać się o tą formę wsparcia.

W przeciwieństwie do stypendium socjalnego, które jest przyznawane na podstawie kryterium dochodowego, stypendium dla osób z niepełnosprawnościami przysługuje niezależnie od sytuacji materialnej studenta. Jest to ważne rozróżnienie, ponieważ pokazuje, że ustawodawca dostrzega dodatkowe bariery edukacyjne, zdrowotne i społeczne, z którymi borykają się osoby z niepełnosprawnościami.

Choć podstawy prawne przyznawania stypendium dla osób z niepełnosprawnościami są jednakowe dla wszystkich uczelni, rzeczywista dostępność stypendium, jego wysokość oraz poziom informowania studentów o przysługujących im prawach różnią się między szkołami wyższymi. Ustawa nie określa minimalnej ani maksymalnej kwoty świadczenia.

Aby otrzymać stypendium, student musi spełniać łącznie następujące przesłanki:

a) Musi posiadać status studenta - musi być studentem studiów pierwszego, drugiego stopnia lub jednolitych magisterskich (dotyczy także studentów studiów niestacjonarnych i cudzoziemców, o ile spełniają warunki określone w ustawie).

b) Musi posiadać aktualne orzeczenie o niepełnosprawności - orzeczenie wydane przez właściwy organ (np. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności lub ZUS), potwierdzające lekki, umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności.

c) Musi złożyć wniosek w terminie zgodnie z regulaminem wewnętrznym uczelni.

Stypendium przyznaje się na semestr lub rok akademicki, ale konieczne jest ponowne złożenie wniosku w kolejnym okresie nawet jeśli sytuacja studenta nie uległa zmianie.

---

Stypendium może zostać cofnięte lub wstrzymane w przypadku:

a) utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności,

b) ukończenia studiów lub skreślenia z listy studentów,

c) niezłożenia nowego wniosku po zakończeniu okresu przyznania świadczenia.

Student może otrzymywać świadczenia pomocy materialnej – w tym stypendium dla osób z niepełnosprawnościami – maksymalnie przez 12 semestrów w trakcie całej swojej ścieżki edukacyjnej na uczelni. Nie ma znaczenia, czy były przerwy między studiami, zmiana kierunku czy wydłużenie studiów – łącznie można pobierać stypendia tylko przez 12 semestrów.

Do tego łącznego limitu 12 semestrów wliczają się:

a) wszystkie semestry, w których student otrzymywał jakiekolwiek świadczenia z pomocy materialnej (czyli stypendium socjalne, dla osób z niepełnosprawnościami, rektora, zapomogę),

b) niezależnie od przerwania studiów, skreślenia, powrotu na inny kierunek, również semestry na poprzednich uczelniach (jeśli były pobierane świadczenia).

Nie wliczają się semestry, w których:

a) student nie pobierał żadnego świadczenia,

b) student był zawieszony lub nie miał statusu studenta,

c) był na urlopie dziekańskim, ale nie pobierał świadczeń.

Stypendium nie przysługuje studentowi/studentce posiadającemu/ej tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, oraz licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.

Pomoc materialna nie zależy natomiast od uczelni i typu studiów. Można się o nią starać zarówno na studiach stacjonarnych, jak i niestacjonarnych, w uczelniach publicznych i niepublicznych, uczelniach prowadzonych przez kościoły i związki wyznaniowe, o ile otrzymują one otrzymują dotację z budżetu państwa na pomoc materialną dla studentów i doktorantów.