Jak legalnie zatrudnić studenta cudzoziemca?

Coraz więcej zagranicznych studentów wybiera Polskę jako miejsce swoich studiów oraz pracy.

Cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada określony status prawny m.in. posiada status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej lub posiada zezwolenie na pobyt stały lub na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej. Oczywiście cudzoziemiec zawsze jest uprawniony do wykonywania pracy w Polsce jeżeli jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub jest obywatelem państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nienależącego do Unii Europejskiej. Przepisy wymieniają szereg przesłanek, które pracodawca powinien każdorazowo badać przed zatrudnieniem cudzoziemca.

Istnieje również szereg przesłanek zwalniających z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Przesłanki te bardzo mocno związane są również ze środowiskiem akademickim.

Cudzoziemiec, który jest uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie przesłanek ustawowych lub w ramach ruchu bezwizowego, może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli:

1. Posiada ważną Kartę Polaka;

2. Jest absolwentem szkoły ponadpodstawowej, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, oraz cudzoziemcem posiadającym uzyskane w Rzeczypospolitej Polskiej dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji zawodowych; 

3. Jest absolwentem studiów, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce którzy ukończyli studia w uczelni mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

4. Posiada stopień naukowy doktora nadany przez podmiot doktoryzujący działający w systemie polskiego szkolnictwa wyższego i nauki; 

5. Jest doktorantem w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 

6. Umowy międzynarodowe, przepisy innych ustaw lub rozporządzeń dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę.

Cudzoziemiec może wykonywać pracę na podstawie innych dokumentów niż zezwolenie na prace lub oświadczenie, takich jak:

1. zezwolenie na pobyt czasowy,

2. Niebieska Karta UE w celu wykonywania działalności zawodowej w ramach korzystania z mobilności krótkoterminowej,

3. korzystanie z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

4. korzystanie z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

5. korzystanie z mobilności studenta na warunkach określonych w art. 149b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

W przypadku powierzenia pracy cudzoziemcowi zwolnionemu z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązany jedynie do zawarcia z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej. Przed podpisaniem umowy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi jest obowiązany do przedstawienia cudzoziemcowi tłumaczenia umowy na język dla niego zrozumiały.

Obywatele UE, są w sytuacji uprzywilejowanej w zakresie możliwości zatrudnienia w Polsce. Mają takie samo prawo do pracy podczas studiów w Polsce jak obywatele Polski. Jedyną formalnością, która dotyczy tych osób, to rejestracja swojego pobytu w RP. Co do zasady, aby cudzoziemiec z kraju trzeciego mógł legalnie pracować w Polsce powinien posiadać zezwolenie na pracę, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy (w przypadku obywateli Ukrainy – powiadomienie o zatrudnieniu). Jednym z wyjątków od wspomnianej reguły jest sytuacja cudzoziemców, którzy posiadają status studenta stacjonarnych studiów wyższych lub spełniają inne przesłanki wskazane powyżej. Osoby te, aby rozpocząć legalne zatrudnienie w Polsce nie muszą uzyskiwać ani zezwolenia na pracę, ani innej formy legalizacji zatrudnienia. Jednakże z tego wyłączenia mogą korzystać wyłącznie studenci i absolwenci studiów stacjonarnych.

---

Na co więc musi zwrócić uwagę pracodawca?

Pierwszą kwestią jest sprawdzenie, czy cudzoziemiec przebywa w Polsce legalnie.

Legalne podstawy pobytu to:

• ważna wiza,

• paszport biometryczny (w przypadku krajów objętych ruchem bezwizowym)

• zezwolenie na pobyt czasowy.

Pracodawca zatrudniający cudzoziemca ma wobec niego dodatkowo takie same obowiązki jak wobec obywatela polskiego w zakresie:

• zapewnienia, określonego przepisami, minimalnego wynagrodzenia

• zgłoszenia w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia pracy do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz comiesięcznego terminowego odprowadzania do ZUS składek odpowiedniej wysokości; 

• wypełniania prawa podatkowego - np. obliczania, pobierania i wypłacania zaliczek na podatek dochodowy;

• przestrzegania przepisów Kodeksu Pracy.